Met elke baby wordt ook een ouder geboren
Met elke baby wordt ook een ‘ouder’ geboren. Wanneer je mama of papa wordt, verschuift er van alles, vaak tegelijk en zonder waarschuwing. Het ouderschap is een ingrijpende transitie (fysiek, hormonaal, emotioneel én mentaal). Die overgang krijgt een naam: matrescentie en patrescentie. Deze termen, geïntroduceerd door antropologe Dana Raphael, geven taal aan die verandering. Want taal maakt iets zichtbaar. Wat benoemd wordt, wordt erkend. En die erkenning is hard nodig. Het blijft bijzonder – en ergens ook pijnlijk – dat deze overgang naar het ouderschap zo lang onderbelicht bleef in onderzoek en literatuur.
Het moederschap of vaderschap: een tweede puberteit?
Je kan matrescentie en patrescentie gerust vergelijken met de adolescentie: een turbulente fase waarin je verandert op elk vlak. Alleen weten we bij pubers dat ze zoekende zijn. Adolescentie is een ingeburgerde term met gekende verwachtingen. Jongeren mogen zich terugtrekken, botsen, huilen, schommelen in hun emoties.
Er is begrip. Er is ruimte. Er is erkenning.
Maar zodra je ouder wordt, lijkt die vanzelfsprekendheid plots te verdwijnen, of op z’n minst een stuk kleiner te worden. Voor moeders ligt daar vaak nog een extra laag bovenop, omdat het lichaam mee door die transitie gaat, hormonaal en fysiek alles herschikt wordt, en de zorg voor een baby zich sterk op hen richt. Maar ook vaders, partners, andere zorgfiguren, … maken een gelijkaardige mentale en emotionele beweging door, elk op hun eigen manier.
Als ouder neem je afscheid van wie je was, terwijl je tegelijk groeit naar iemand nieuw. Opeens draait alles rond de baby. Het is dan ook niet abnormaal dat je je vorig leven (af en toe) mist en dat je niet goed weet hoe er naast je nieuwe rol als ouder nog ruimte is voor je andere rollen. Je rol als vrouw of als man, partner, vriend(in), dochter of zoon, werknemer, … krijgt een andere invulling. Geef jezelf de tijd om daarin opnieuw je weg te vinden en een evenwicht te laten ontstaan.
Een nieuwe balans zoeken
De hormonale, emotionele, fysieke, … veranderingen die je doormaakt zijn noodzakelijk om er onvoorwaardelijk te zijn voor dat kleine, onbeholpen wezentje. De aanmaak van het hormoon oxytocine zorgt er bijvoorbeeld voor dat je kan blijven geven aan je kleine baby die veel zorg, aandacht, liefde, geborgenheid … nodig heeft. Maar daarnaast is er nog de herinnering aan wie je vroeger was, aan wat je vroeger deed, hoe leeg je hoofd was, hoe weinig mentale ‘load’ je had … en tegelijk leef je nu in een realiteit waarin ook jouw eigen noden blijven bestaan, met slaap vaak helemaal bovenaan dat lijstje.
Die hormonale rollercoaster, de fysieke uitputting, de mentale (over)belasting – het maakt je soms onzeker. Het kan wringen, schuren, en tegelijk gevoelens naar boven brengen die je misschien helemaal niet zag aankomen.
Maar dat nieuw evenwicht komt er,
bij de ene ouder al wat sneller dan bij de andere.
Maar het komt!
Want dit is geen fase waar je ‘gewoon door moet’.
Dit is een fase waar je doorheen groeit.
Voel je na deze blog een kleine ‘aha‘? Dan ben ik blij dat de taal die ik aanreik je (h)erkenning geeft. Met SHIFT wil ik dat gesprek ook echt openen. Ruimte maken om dit luidop te zeggen, en anderen uitnodigen om dat ook te doen. Geen taboes. Alleen maar (h)erkenning. Want hoe meer we het benoemen, hoe minder alleen je je voelt.
Of zit je eerder met: oké… maar wat nu? Als je voelt dat die overgang veel van je vraagt of gevraagd heeft – ga erover in gesprek. Met je netwerk, je partner of een professionele hulpverlener. Zoekende zijn mag. Maar blijven vastlopen, of het ouderschap als zwaar en donker blijven ervaren, hoeft niet. Er is hulp. En er is perinatale expertise die met je mee kan kijken.
Gun jezelf wat jij nu nodig hebt: rust, steun en slaap
Zeker in die eerste weken met een pasgeborene is slaap een van de eerste dingen die onder druk komt te staan – terwijl het net essentieel is om alles te kunnen dragen. Ontdek in ons Magazine S. 0-16 weken hoe je zo optimaal mogelijk kan slapen in die vroege, chaotische babydagen.
📩 Download het magazine en geef jezelf wat rust
Een bijkomende positieve noot (die smijt ik er ook graag bij :)) is dat onderzoek aantoont dat langdurige blootstelling aan een complexe omgeving (lees: het ouderschap en die hoge mentale load) gunstig is voor onze hersenen. Met andere woorden: al dat schakelen, dragen en denken doet ook iets vóór je. DUS wellicht resulteert het ouders zijn in een grotere cognitieve reserve op latere leeftijd (Orchard, et al., 2023).
Leestip rond dit thema? Het boek Moederteit van Lucy Jones is een echte aanrader!
Hopelijk had je er iets aan
– Anoek
Bronnen
Orcard, E.R., Rutherfor H., Holmes A. J. & Jamadar S.D. (2023). Trends in Cognitive Sciences, March 2023, Vol. 27, No. 3 https://doi.org/10.1016/j.tics.2022.12.002
TED. (2018, September 20). A new way to think about the transition to motherhood | Alexandra Sacks [Video]. YouTube.