Valentijn passeert elk jaar met veel roze en grote woorden, maar in een huis met kinderen ziet liefde er vaak anders uit. Minder rozen, meer praktische zorg. Iemand die de vaatwasser nog snel uitlaadt terwijl jij boven checkt of het licht écht uit is. Iemand die hoort dat je ‘echt niet meer kan’ zonder meteen oplossingen te geven. En soms ook: jij, die blijft doorgaan, ook wanneer je eigen naam al een tijdje onderaan het lijstje staat.
Dat is geen tekort aan liefde.
Dat is ouderschap.zelfzorg in het ouderschap
Wanneer zorgen vanzelfsprekend wordt
En net daar schuurt het vaak een beetje. Want je wil het goed doen. Je wil mild blijven. Je wil niet constant in de aan-stand staan. Ook omdat je weet dat dat je eigen regulatiesysteem niet bepaald ten goede komt. Maar ondertussen voel je dat er weinig marge is. Alsof je al een tijd aan het dragen bent, zonder veel ruimte om zelf op adem te komen.
In mijn werk zie ik dat vaak terug. Niet alleen bij ouders die vastlopen, maar ook bij ouders bij wie het op papier best goed gaat. En wat dan opvalt: het zijn zelden grote problemen, maar wel kleine noden die al een tijd niet meer gevoed zijn. Noden die sluimeren, maar wel degelijk impact hebben op je gemoed, je veerkracht, je welzijn.
Soms zit de eerste shift dan niet in iets anders doen, maar in iets anders durven benoemen. Zeggen tegen jezelf: dit vraagt veel. Dit is intens. Niet om te klagen, wel om eerlijk te kijken. Want wat je blijft minimaliseren, blijft energie kosten. Ook al lach je er wat bij.zelfzorg in het ouderschap
Drie basisnoden (ook voor ouders)
Een kader dat mij daarbij vaak helpt, is de zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan. Niet omdat deze theorie alles oplost, wel omdat ze iets heel menselijks benoemt: we hebben allemaal drie basisnoden. Autonomie, verbondenheid en competentie. Kinderen hebben die nodig. Maar jij als volwassene, als ouder net zo goed.
Autonomie gaat over voelen dat je keuzes hebt, dat je niet volledig geleefd wordt. En laat het ouderschap nu net dat gevoel soms stevig onder druk zetten. Je dagen zijn gevuld met noden van anderen, je agenda is niet meer helemaal van jou, en zelfs rustmomenten worden vaak ingepland ‘als het kan’ (lees: als niemand nog iets nodig heeft).
Competentie gaat over je bekwaam voelen. Over het gevoel: ik kan dit, ik groei hierin. En ook dat komt bij ouders makkelijk onder spanning te staan. Zeker wanneer dingen in het ouderschap niet vanzelf lopen, of wanneer je jezelf begint te vergelijken met hoe het er bij anderen lijkt te gaan. Spoiler: dat is meestal een sterk gefilterde versie.
En dan is er verbondenheid. De nood om je gedragen te voelen. Door je partner, vrienden, familie, collega’s. Maar in drukke fases verschuift contact vaak naar praktisch en logistiek. Je praat wel, maar je deelt minder. Efficiënt, zeker. Voedend… niet altijd.
Wanneer die drie basisnoden (of zelf één van die drie) onder druk staan, ga je meer twijfelen, meer controleren, meer in je hoofd zitten. Niet omdat je iets fout doet, maar omdat je systeem te weinig ruimte krijgt. Dat zie je overal terug. In hoe je reageert, hoe zwaar dingen aanvoelen, en ja soms ook in hoe gespannen je ’s avonds aan dat bedrandje zit, met de hele dag nog in je lijf.
Waarom zelfzorg vaak niet werkt zoals we hopen
Wat het lastig maakt, is dat zelfzorg vaak wordt voorgesteld als iets groots. Iets dat je moet plannen. Wellness, sport, een avond of weekend weg. En begrijp me niet verkeerd: dat kan heerlijk zijn. Echt.
Maar het is niet altijd haalbaar. En soms ook niet wat je écht nodig hebt. Want als je basisnoden structureel onder druk staan, dan lost een los momentje dat niet automatisch op.
De echte winst zit vaak in kleine keuzes. Keuzes die je basisnoden opnieuw wat ademruimte geven.
Klein is niet minderwaardig
Ik heb een vriendin die dat ooit mooi verwoordde. Enkele maanden nadat ze mama werd, vertelde ze me dat ze haar gevoel van vrijheid had teruggevonden door haar luiertas altijd volledig gevuld aan de voordeur te zetten. Niet omdat ze elk moment wilde vertrekken, maar omdat weten dat ze kon gaan – zonder voorbereiding, zonder stress – haar autonomie terugbracht in haar lijf. Dat kleine gebaar maakte verschil. Geen coachingstraject, geen groot plan. Gewoon: een tas op de juiste plek.
Of zelfzorg kan nog eenvoudiger zijn. Als je merkt dat alles in je leven draait rond kinderen – wat je leest, wat je luistert, waar je over praat – dan kan één bewuste keuze om iets van jezelf te voeden al veel doen. Eén boek over iets waar jij nieuwsgierig naar bent. Een podcast die niets met ouderschap te maken heeft. Een paar minuten per week waarin je brein iets mag doen dat niet nuttig hoeft te zijn. Dat voedt competentie, autonomie, en soms ook verbondenheid wanneer je het deelt.
- Op weg naar je werk één vriendin bellen die net, net als jij, de schoolshift achter de rug heeft. Niet om iets op te lossen. Gewoon om even te zeggen: amai ja, dat was weer zo’n ochtend. Verbondenheid in real time.
- Je auto bewust iets verder parkeren en vijftien minuten wandelen naar je werk. Niet omdat het moet, maar omdat je lijf mag landen vóór je weer iets moet zijn voor iemand.
- Je wekker vijftien minuten vóór je kinderen zetten. Niet omdat je dan zeeën van tijd hebt, maar omdat jij beslist wanneer je dag start en niet wakker geroepen, geweend of gestampt wordt. Autonomie is soms gewoon: niet abrupt.
- Eén vast moment in de week iets lezen of luisteren dat niets met kinderen, werk te maken heeft. Geen ‘het is eigenlijk ook wel nuttig’-excuus. Gewoon iets waar je nieuwsgierig van wordt.
- Tijdens een autorit of wandeling een voicebericht sturen in plaats van te wachten tot je ‘echt tijd’ hebt om iemand te bellen. Contact hoeft niet perfect te zijn om voedend te zijn.
- Je tas, jas of werkmateriaal ’s avonds al klaarleggen. Niet om efficiënter te zijn voor anderen, maar om jezelf ’s morgens minder op te jagen. Minder chaos = meer marge.
- Eén avond per week expliciet níéts plannen na bedtijd. Geen was, geen mails, geen ‘ik zal nog snel’. Gewoon zitten. Of liggen. Of staren. Ook dat is een keuze.
- Iets doen waar je niet goed in bent, maar wel graag doet. Tekenen, naaien, koken zonder recept, prutsen.
- Een mini-afspraak met je partner die geen planningsoverleg is. Drie minuten in de berging. Een thee samen. Een blik vanwe zitten hier samen in. Klein, maar niet onbelangrijk.
- Eén zin per dag eerlijk benoemen voor jezelf. Dit was intens. Dit vond ik lastig. Hier was ik trots op. Geen analyse, geen oordeel. Gewoon erkennen wat er is. Soms is dat al zelfzorg.
De mindset-shift die vaak het meeste doet
Wat ik hoop dat je meeneemt, is dit: zelfzorg is geen project. Het is geen extra taak bovenop alles wat je al doet. Het is een herhaald signaal aan jezelf dat jij ook meetelt in dit systeem.
En nee, je wordt geen zen-mens omdat je een podcast luistert of een bad neemt. En alles wordt niet vanzelf lichter. Maar je lichaam voelt wel iets anders: je komt terug wat dichter bij jezelf. En dat zorgt voor iets meer ruimte, meer marge. En dat maakt verschil. In hoe je reageert. In hoe je draagt. In hoe je aanwezig bent.
Misschien zit de grootste shift niet in meer doen, maar in anders kijken. In jezelf serieus nemen vóór je helemaal leeg bent. In erkennen dat zorgen ook jou mag omvatten.
Misschien is dat de meest realistische vorm van liefde waar we het te weinig over hebben. Zorg dragen voor elkaar, ja. Maar jezelf niet pas meenemen wanneer iedereen anders al gesetteld is.
Als je wil, kan je voor jezelf eens voelen: welke van de drie basisnoden staat bij mij het meest onder druk — autonomie, verbondenheid of competentie? En wat is één kleine, haalbare keuze die ik deze week kan testen om die nood weer wat ruimte te geven?
Niet perfect.
Wel echt.
En als dat “niets doen” er nog niet in past…
Merk je dat het idee van na bedtijd even niets doen voorlopig nog wat veraf voelt, omdat de avonden onvoorspelbaar zijn of veel energie vragen? Weet dan dat dat geen persoonlijke tekortkoming is, maar vaak gewoon een teken dat de slaap nog wat ondersteuning kan gebruiken.
Je hoeft dat niet alleen uit te zoeken.
Ik kijk ook heel graag mee naar de slaap van je kind – praktisch, afgestemd en zonder rigide schema’s.
Wil je zelf al aan de slag? Dan is Magazine S. een fijne eerste stap. Elk magazine is afgestemd op de leeftijd van je kind en bundelt heldere uitleg en concrete handvaten om die slaap vorm te geven op een manier die past bij jullie gezin. Geen one size fits all, wel richting, rust en overzicht.
Soms is een voorspelbare avond net datgene wat ruimte maakt.
Voor je kind.
En voor jou.
Succes
Anoek