Er is vandaag meer informatie over kinderslaap dan ooit. Schema’s, methodes, stappenplannen, meningen. Goedbedoelde adviezen die je krijgt aan de schoolpoort, tijdens een koffietje, of via een reel die je eigenlijk alleen maar wilde doorscrollen maar die toch blijft hangen. Vaak langer dan je lief is. Vandaar deze blog. Slaaptraining wel of niet doen? Mijn visie op slaap, slaaptraining en vertrouwen.
Veel ouders weten de dag van vandaag enorm veel over slaap. Ze kennen de wakkertijden, weten hoe slaapdruk werkt, hoeveel dutjes nodig zijn, dat prikkelverwerking belangrijk is en … . En toch hoor ik ouders in de praktijk steeds vaker zeggen: “Ik weet het niet meer.”
Niet omdat ze niet hun best doen.
Integendeel.
Ze doen zó hun best, zoeken zó hard, proberen zó veel. Maar het lijkt niet te werken.
En langzaam komt niet alleen het vertrouwen in de kennis, maar ook het vertrouwen in zichzelf, onder druk te staan.
Het lijkt soms alsof je moet kiezen. Tussen mild zijn of consequent zijn. Tussen loslaten of aanpakken. Tussen nabijheid of zelfstandigheid. Tussen slaaptraining wel of niet doen? Alsof slaap een standpunt is geworden dat je moet innemen. Alsof er een juist kamp en een fout kamp bestaat.
Persoonlijk probeer ik heel bewust uit dat debat te blijven. Niet omdat ik onvoldoende kennis heb, maar omdat kennis op zichzelf zelden voldoende rust brengt. Ze krijgt pas betekenis wanneer ze afgestemd wordt op een gezin, een kind, een context.
Minder methode, meer kijken
Als psycholoog vertrek ik niet vanuit een vast stappenplan dat voor iedereen moet werken.
Ik vertrek vanuit wat ik hoor en voel in een gezin. Vanuit de draagkracht van je kind, maar evengoed vanuit die van jou als ouder. Dat betekent niet dat we geen praktische zaken bekijken. Integendeel.
We starten vaak bij de basis. De slaaphygiëne: de routine van je kind, de slaapomgeving, prikkels doorheen de dag, voeding, overgangsmomenten. Die laag is belangrijk. Ze kan spanning verlagen en met quick wins de nacht rustiger maken.
In een volgende fase ga ik kijken naar wat je kan doen als je kind niet slaapt op de momenten dat hij zou moeten slapen (de handvaten). Die handvaten worden pas zinvol als ze afgestemd zijn op het temperament van je kind én op je opvoedingsstijl.
Hier onthouden we: slaap staat nooit los van de rest. De nacht draagt de dag mee. Wat overdag geen plek kreeg aan prikkels, emoties of verwachtingen meldt zich ’s nachts vaak opnieuw.
Het temperament van je kind
Daarom kijk ik altijd breder. Ik sta stil bij het temperament van je kind. Heb je een gevoelig kindje, dat alles diep opneemt en moeilijk kan loslaten? Een temperamentvol kind, dat intens leeft, intens voelt en intens reageert? Of misschien wel die combinatie, waarbij gevoeligheid en intensiteit samenkomen?
Ik heb niet de bedoeling je kind te gaan labellen. Maar naar het temperament van je kind kijken, is een soort bril opzetten waardoor je gedrag anders leert begrijpen.
Een gevoelig kind dat ’s nachts wakker wordt, doet dat niet om te testen.
Een temperamentvol kind dat protesteert bij bedtijd, doet dat niet om te manipuleren.
Je kind doet wat zijn zenuwstelsel op dat moment aankan.
En dan… jij
Maar minstens even belangrijk is deze vraag: hoe wil jij in het ouderschap staan?
Wat is jouw/jullie voorkeursstijl? Ben je van nature nabij, zacht, veel in verbinding? Of eerder duidelijk, kordaat, rustig door afbakening? Geen van beide is beter. Maar het verschil wordt voelbaar wanneer we kijken naar de match met het temperament van je kind.
Soms valt het mooi samen. Wil jij graag nabij zijn en heeft je kindje ook veel nabijheid nodig? Dan voelt dat vaak vanzelfsprekend. Ben jij eerder kordaat en heeft je kind nood aan duidelijkheid en ruimte? Ook dat kan heel veilig en rustgevend zijn.
En soms… wringt het. Misschien ben jij zelf vrij kordaat, maar heb je een gevoelig kindje dat veel ondersteuning nodig heeft. Of omgekeerd: jij wil mild en nabij zijn, maar je kind raakt net meer in de war van lange uitleg en heeft eigenlijk duidelijkheid, afbakening en ruimte nodig.
Dat zijn geen fouten. Dat zijn mismatches die vragen om afstemming.
Waar onrust ontstaat
Veel onrust rond slaap ontstaat niet omdat je als ouder iets fout doet. Maar vaker omdat je iets probeert toe te passen of vol te houden dat niet bij je past of niet bij je kind. Je gaat je gevoel minder volgen, waardoor je niet meer authentiek in dat ouderschap staat en het niet langer met volle overtuiging kan brengen naar je kind toe. En geloof mij, een kind – hoe jong ook – voelt haarfijn aan als je iets overbrengt waar je achterstaat of waar je rond twijfelt. En dat heeft impact.
Handvaten zijn daarbij geen slaaptraining. En slaaptraining is geen verplicht eindpunt. Soms is de slaap van je kind begeleiden nodig en wenselijk. Maar soms ook niet. En dan werken we rond wat jij als ouder eigenlijk wil. Want soms komen ouders langs omdat anderen zeggen dat het niet oké is wat ze doen. Terwijl: als het voor jou oké voelt en het werkt voor je kind, dan is dat ook oké.
Dat onderscheid kan je alleen maken als je vertraagt. Als je durft kijken naar het geheel.
En als je jezelf de toestemming geeft om niet alles te moeten oplossen.
De eerste SHIFT is vertrouwen
De eerste SHIFT die we daarom altijd maken, is geen praktische. Het is geen aanpassing van bedtijd of ritueel. Het is vertrouwen. Vertrouwen in je observaties. In je buikgevoel. In het feit dat jij je kind kent, ook wanneer je het even niet meer ziet.
Zelfzeker ouderschap is geen luxe. Het is geen extraatje naast slaap. Het is een fundament. Want een kind voelt het wanneer ouders twijfelen. Wanneer ze zichzelf voortdurend in vraag stellen. En net die twijfel kan onrust voeden zowel overdag als ’s nachts.
Ik vul niet in. Maar ik vul wel graag aan.
Met kennis, met nuance en met ruimte om te voelen wat voor jullie klopt.
Wil je graag 1 op 1 afstemming? Kom dan gerust langs voor een consult. Maar weet dat ook mijn magazines (slaapgidsen) geschreven zijn met deze zachte ondertoon en bewust rekening houden met de zoektocht naar afstemming naast het verzamelen van kennis.
Klik hieronder aan wat jij nodig hebt!
Fijne groeten
Anoek